چرا مهارت خودآگاهی مهم است؟

چرا مهارت خودآگاهی مهم است؟

در مقاله‌های پیشین در مورد مهارت خودآگاهی صحبت کردیم. اگر مطالعه نکردید اول دو مقاله زیر را مطالعه کنید:

خودشناسی گام نخست موفقیت فردی

چگونه خود را بشناسیم ؟

در این مقاله قصد داریم بررسی کنیم که چرا واقعا مهارت خودآگاهی مهم است؟

بنظر شما چرا؟!

هر چه بیش‌تر و بهتر خود را بشناسی، بهتر می‌توانی خودت را بپذیری و برای تغییرات لازم تلاش کنی تا رشد کنی و انسان بهتری شوی. ولی اگر تصویر تاریک و مبهمی از خود داشته باشی و برای روشن و واضح شدن آن هیچ تلاشی نکنی، عملا خودت را به دست محیط یا اطرافیان می‌سپاری تا هرجور دلشان بخواهد تو را شکل دهند.

در این حالت، از توانایی‌های ذاتی خود غافل می‌مانی و شخصیتی پیدا می‌کنی که دائم تغییر می‌کند و شکننده است؛ شخصیتی که چاره‌ای ندارد جزء این‌که در مسیر زندگی شکست‌های پی‌در‌پی را تجربه کند و بپذیرد.

تو که هرگز نمی‌خواهی چنین آدمی باشی؟! می‌خواهی؟!

اقدامک:

قبل از خواندن ادامه متن یک کاغذ و خودکار کنار خود داشته باشید.

به فهرست زیر نگاه کن. در این فهرست بعضی ویژگی‌ها که کم و بیش در بیشتر انسان‌ها دیده می‌شود، آورده شده است. فهرست را با دقت بخوان و ویژگی‌های خودت را بر روی کاغذ بنویس.

 

خجالتی پررو راستگو بااراده لجباز عصبانی بی‌حوصله امین پرحرف زرنگ
توسو مهربان زودرنج غرغرو خودخواه باملاحظه چاپلوس دروغگو باذوق خونسرد
درستکار مغرور خونگرم دست و دلباز تنبل بی اراده حسود شوخ خوش اخلاق شجاع

 

حالا ببین که از کدام ویژگی‌های خودت راضی هستی و به داشتن آنها افتخار می‌کنی؟

و از کدام ویژگی‌های خودت راضی نیستی و دلت می‌خواهد آنها را تغییر بدهی؟

واقعیت آن است که ما بیش‌تر اوقات ویژگی‌ها یا خصوصیات مثبت خود را نادیده می‌گیریم و تصور می‌کنیم که یک ویژگی مثبت حتما باید چیزی فوق‌العاده و خیلی خاص باشد. با انجام این تمرین درمی‌یابی که ویژگی‌های مثبت و خیلی ساده تو، مثل خوشرو بودن یا بااراده بودن واقعا مهم هستند و بخشی از شخصیت دوست‌داشتنی تو را می‌سازند. از سوی دیگر توجه داشته باش که داشتن ویژگی‌های مثبت به معنای برتری بر دیگران نیست.

همان‌طور که می‌بینی، بعضی ویژگی‌های نه چندان مثبت، مثل غرغرو، خودخواه و تنبل هم در فهرست وجود داشت که شاید برای خودت نوشته باشی. اگر این شجاعت را داشته‌ای، به تو تبریک می‌گویم!

خوب است بدانی که فقط افراد شجاع و واقع‌بین می‌توانند ویژگی‌های منفی خود ا نیز ببینند و به آن‌ها اقرار کنند. بعضای آدم‌ها اصلا دوست ندارند و یا می‌ترسند که به نقاط ضعف خود نگاه کنند. چنین افرادی فرصت رشد و تغییر کردن را از خود می‌گیرند. ما انسان‌ها وقتی از ویژگی‌های منفی خود آگاه شویم، میفهمیم در برخی از زمینه‌ها نیاز به تغییر داریم و فقط پس از آن است که می‌توانیم با برنامه ریزی مناسب برای این تغییر تلاش کنیم.

اقدامک:

همین امروز با سه نفر تماس بگیر. یک دوست صمیمی، یک همکار یا همکلاسی و یکی از افراد خانواده

از هر سه این افراد سؤالات زیر را بپرس و برای خود یادداشت کن.

  • سه خصوصیت خوب من از نظر شما چیه؟
  • سه خصوصیت بد من از نظر شما چیه؟
  • از نظر شما من چه استعدادهایی دارم؟
  • زمانی که من کنار شما هستم چه احساسی داری؟

وقتی جواب‌ها را دریافت کنی، شاید از بعضی از نظرها حسابی شکفت‌زده شوی!

دانستن این که عقیده‌ی نزدیکان و اطرافیانت درباره تو چیست، و این که چقدر شبیه همان چیزی است که درباره‌ی خودت فکر می‌کنی، می‌تواند خیلی جالب و آموزنده باشد. اگر مواردی را پیدا کردی که نظر دیگران خیلی با تصورات خودت متفاوت بود، باید بیشتر به آنها فکر کنی. شاید لازم باشد، در مسیر رشد، تغییراتی در افکار و رفتارهایت به وجود آوری تا بتوانی با دیگران ارتباط بهتری داشته‌باشی.

پنجره جو – هری

در کنار ویژگی‌ها یا خصوصیات واضح و آشکاری که هم خودت و هم دیگران به آن اشاره می‌کنید، گاه ممکن است دیگران ویژگی‌هایی را در تو تشخیص بدهند که خودت از آنها آگاهی نداشته باشی. گاهی نیز ممکن است ویژگی‌هایی را در خود سراغ داشته باشی که هیچ فرد دیگریاز آنها آگاه نباشد و تو را به آن صفت‌ها نشناسد. در حالتی دیگر نیز شاید ویژگی‌هایی داشته باشی که هم خودت و هم دیگران از آن آگاه نباشید!

این تقسیم‌بندی چهارگانه، در نظریه‌ای جالب از دو دانشمند به نام‌های “جوزف لوفت” و “هری اینگهام” مطرح شده و به دلیل همین اسامی، پنجره جو – هری نام گرفته است:

این پنجره خودآگاهی را به چهار ناحیه تقسیم می‌کند:

۱- ناحیه آشکار:

این ناحیه از پنجره، شامل اطلاعات و ویژگی‌هایی است که هم بر خودت و هم بر دیگران معلوم و آشکار است. مواردی مثل نام تو، محل زندگی‌ات، اعضای خانواده‌ات، این که معمولا چطور با اطرافیانت رفتار می‌کنی، و ..

۲- ناحیه تاریک:

این ناحیه شامل آن دسته از ویژگی‌هایی است که دیگران درباره‌ات می‌دانند، ولی خودت از آنها بی‌خبر هستی! مثلا ممکن است دوستانت تو را فردی با استعداد ببینند، وای خودت معتقد باشی تا به حال کاری نکرده‌ای که نشان دهنده‌ی داشتن استعدادی خاص باشد. یا این‌که ممکن است دوستانت تو را فردی خسیس بدانند، ولی تو هرگز چنین شناختی از خودت نداشته باشی.

۳- ناحیه پوشیده:

این ناحیه دربرگیرنده ویژگی‌هایی است که خودت از آنها خبر داری ولی برای دیگران ابراز یا بیان نمی‌کنی، که می‌تواند شامل اسرار و حساسیت‌های تو باشد.

۴- ناحیه ناشناخته:

این ناحیه شامل ویژگی‌هایی است که هم برای خودت و هم دبگران ناشناخته است. ممکن مهارت‌هایی را که داری دست کم بگیری، یا همه‌ی توانایی‌های خودت را نشناسی. یا از بعضی از استعدادهای نهفته‌ی خودت بی‌خبر باشی. ممکن است دلیل اصلی بعضی رفتارهایت را ندانی. حتی ممکن است هنوز باورهایی را از کودکی همراه داشته باشی که عامل یا دلیل آنها را از خاطر برده‌ای، ولی بر رفتار امروزت تأثیر مستقیم دارند. 

برای مثال شاید تصور کنی که آدم باعرضه‌ای نیستی و تحت تأثیر همین طرز فکر، برای هیچ فعالیت گروهی‌ای حاضر نشوی. این تصور می‌تواند ریشه در زمان کودکی‌ات داشته باشد و شاید دیگران در آن دوران تو را “دست و پا چلفتی” صدا می‌کرده‌اند. حالا ممکن است دیگر آن حرف‌ها را خوب بخاطر نداشته باشی، اما تأثیری که بر باور تو از خودت داشته‌اند، هنوز وجود دارد.

اقدامک:

کاغذ و قلمی بردار و تا جایی که می‌توانی در مورد استعدادها، مهارت‌ها، احساسات و افکار خودت بنویس. بعد سراغ افراد خانواده و دوستانت برو و از آنها بخواه هر چیزی را که در این موارد درباره‌ی تو می‌دانند، برایت بنویسند. سپس نظرات آنها آنها را با نوشته‌های خودت مقایشه کن تا ببینی به کدام خصوصیات و ویژگی‎‌ها هم خودت اشاره کرده‌ای و هم دیگرام، دیگران چه چیزهایی گفته‌اند که خودت نمیدانستی، و همچنین چه چیزهایی نگفته‌اند که خودت آن ها را می‌دانی. تمام این اطلاعات را طبق پنجره خودآگاهی “جو – هری” دسته‌بندی کن.

و اما حرف آخر

حتما برای کشف جنبه‌های ناشناخته وجودت، در مورد رفتارها، افکار، باورها، هدف‌ها و احساسات خود فکر کن و تلاش کن تا دلایل هر یک از آنها را بیابی. البته رسیدن به این سطح از خودآگاهی نیازمند تلاش مستمر برای خودشناسی است .

بهترین خودت باش …

مقاله های مرتبط :

دیدگاه خود را بیان کنید :

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *